بایگانی مطالب

طراحی،توسعه و راه اندازی شبکه علمی پند

هدف كلان پروژه و دليل يا توجيه انجام پروژه:

دسترسی سریع و یکپارچه به محتوای فارسی مورد اعتبار و استاندارد از دیرباز از دغدغه‌های مهم محققین، فعالان حوزه محتوا و دلسوزان کشور بوده است و در همین راستا بارها مراکز مختلف بر اساس مسئولیت‌ها و توانایی‌هایشان برای این امر مهم اقدام نموده‌اند اما با این وجود همچنان به نظر می‌رسد که کاربر ایرانی برای رسیدن و دسترسی به محتوای مورد نظرش ناگزیر از گشتن و جستجو‌های مختلف در سایت‌های متنوع است و شاید با این همه باز هم به محتوای مورد نظر خود دسترسی نیابد.

مضاف بر آن پس از به دست آمدن اطلاعات مورد نیاز نیز هیچ تضمینی در خصوص معتبر و موثق بودن آن و نیز هیچ استاندارد مشخص و قابل اعتنایی برای اطلاعات وجود ندارد.

به همین دلایل و در راستای ایجاد یک دروازه اطلاعات جامع و استاندارد که کاربر بتواند از طریق آن در میان همه محتواهای مورد نیاز خود جستجو نماید و دراین میان حقوق مولف و ناشر نیز حفظ شود؛ پیشنهاد راه اندازی و امکان به اشتراک گذاری محتوا از طریق یک درگاه واحد در میان همه دانشگاه و مراکز حوزوی مطرح داد می شود.

راه اندازی شبکه دانشگاهی پند تجربه ای است که برای رقومی سازی و به اشتراک گذاری محتوا و خدمات دانشگاهی در دانشگاه شهید بهشتی و چند دانشگاه دیگر اجرا شده است. در این طرح برای پوشش نقاط ضعف طرح های همانند گذشته سعی شد تا علاوه بر رقومی سازی محتوا، نرم افزار های مورد نیاز نیز به شیوه ای استاندارد تولید و در اختیار صاحبان محتوا قرار داده شوند تا علاوه بر امکان ارائه خدمات به خود دانشگاه ها امکان اتصال و تبادل اطلاعات در شبکه های محتوایی داخلی و خارجی نیز وجود داشته باشد.

هماهنگی ذاتی دانشگاه ها مساله محوری اول را حل می کند و وجود حامی مالی و معنوی که پدرانه و در جهت توسعه منابع رقومی علمی کشور گام بردارد و منتظر همراهی مالی دیگر دانشگاه ها نبوده و با داشتن تیمی مجرب و نتیجه گرا طرح را به ثمر برساند می تواند مساله محوری دوم را نیز حل کرده و در ادامه ما شاهد بزرگترین منبع علمی رقومی کشور باشیم.

ارتباط اين پروژه با اقتصاد مقاومتي:

1. تولید و در دسترس بودن اطلاعات

تولید و در دسترس بودن اطلاعات مفید و معتبر یکی از ملزومات اصلی اقتصاد مقاومتی می‌باشد که متاسفانه در این زمینه مشکلات و موانع متعددی در کشور وجود دارد. برای مشخص تر شدن موضوع و نشان دادن ضرورت انجام این طرح در ادامه به بررسی وضعیت فعلی اطلاعات و تولیدات محتوایی در سازمان ها و مراکز دانشگاهی پرداخته شده و مشکلاتی که در این زمینه وجود دارد به صورت خلاصه مطرح می‌شود، پس از اجرایی شدن این طرح به صورت گسترده، امکان رفع مشکلات و کمبودهای مطرح شده در این زمینه‌ها فراهم خواهد شد.

تولید اطلاعات:

  • اطلاعات عموما به شکل غیر دیجیتال، با فرمت ها و قالب های متنوع و در محل های گوناگون وجود دارد.
  • آمار دقیقی از اطلاعات موجود در دست کسی نیست.
  • بسیاری از اطلاعات ارزشمند در حال از بین رفتن است
  • آماری در زمینه نحوه توزیع تولید اطلاعات وجود ندارد.
  • در مواردی که اطلاعات دیجیتال تولید شده است این اطلاعات به صورت استاندارد و قابل استفاده به شیوه های مختلف نیست.

نگهداری اطلاعات:

  • بسیاری از اطلاعات ارزشمند در حال از بین رفتن است
  • بسیاری از سامانه های موجود که اطلاعات مرکز صاحب محتوا در آنها ذخیره شده اند از روال های استاندارد تبادل داده پیروی نمی‌کنند لذا نمیتوان به کمک آنها یکپارچگی بین اطلاعات به وجود آورد.

دسترسی به اطلاعات

  • دسترسی آسان به اطلاعات برای افراد داخل سازمان و مرکز و بیرون از آن وجود ندارد.
  • در صورت وجود دسترسی به اطلاعات روال و فرایند مشخصی بر این دسترسی حاکم نیست.
  • آماری از نحوه دسترسی به اطلاعات موجود نیست.
  • امکان مدیریت نحوه و سطح دسترسی به اطلاعات وجود ندارد.

2. روش های پیش بینی شده برای کسب در آمد

از آنجایی که درآمدزایی و استقلال مالی دانشگاه‌ها و موسسات علمی یکی از ضروریاتی می‌باشد که در مقاوم سازی اقتصاد بایستی به آنها توجه نمود، در ادامه روش‌های پیش‌بینی شده برای کسب درآمد از طریق این طرح ارائه می‌شود:

  1. در آمدزایی از طریق خدمات ارائه شده در نرم افزار ها
در کلیه نرم افزار های پیش بینی شده در طرح، بر اساس ماموریت هر نرم افزار، امکان خرید و فروش محتوا و خدمات دیده شده است. به کمک هر کدام از این نرم افزار ها، بستر درآمدزایی جدیدی برای دانشگاه تولید خواهد شد.

به عنوان مثال در دانشگاه شهید بهشتی، قبل از راه اندازی و استقرار نرم افزار مدیریت یکپارچه تجهیزات آزمایشگاهی، در آمد حاصل از فعالیت خدمات آزمایشگاهی دانشگاه، سالانه حدود 500 میلیون ریال بوده است این در حالی است که این درآمد پس از استقرار نرم افزار تا حدود 2000 میلیون ریال در سال افزایش یافته است.

یا از طریق نرم افزار مدیریت یکپارچه نشریات، نشریات دانشگاهی از یک عامل صرفا هزینه بر، به یک منبع در آمد برای دانشگاه تبدیل می شوند.

  1. درآمدزایی از طریق گزارش های تولید شده
با توجه به آنکه مدل ارائه شده، یک مدل یکپارچه است، امکان تولید گزارش های کلان از نحوه تولید، مصرف و توزیع محتوا، نحوه همکاری عوامل موثر در چرخه تولید دانش و از همه مهمتر نحوه تاثیر گذاری محتوا در شبکه وجود خواهد داشت . بدین ترتیب می توان انتظار داشت گزارش های بسیار موثری مانند نقشه جامع علمی کشور یکی از خروجی های این مدل باشد. چنین گزارش هایی می تواند برای نهاد های سیاستگذار بسیار مورد نیاز باشد.
  1. درآمدزایی از طریق سرویس های ارزش افزوده
با توجه به حجم و تراکم محتوای در گردش در شبکه مورد نظر ، می توان سرویس های ارزش افزوده فراوانی برای استفاده از این محتوا راه اندازی نمود. سرویس هایی که خود می توانند در آمد زایی مناسبی داشته باشند . به عنوان مثال یکی از سرویس های مورد نیاز این شبکه راه اندازی نرم افزار شباهت سنج است که امکان کشف شباهت های میان متون علمی را در اختیار محققین و مدیران دانشگاهی قرار میدهد.
  1. در آمد زایی از طریق نرم افزار های موبایلی
بسیاری از محتواهای تولید شده در شبکه، برای ارائه در نرم افزار های کاربردی موبایل مناسب هستند. نرم افزار های کاربردی فراوانی می توان برای استفاده از این محتواها طراحی نمود.

بستری برای ایجاد شغل های جدید

با توجه به نیاز های طرح مانند دیجیتال کردن محتوا، طراحی نرم افزار های کاربردی کوچک و .... پیش بینی می شود پس از استقرار طرح، شغل های ساده فراوانی در اکوسیستم به وجود آمده، ایجاد شده و به در آمد زایی مشغول شوند.

پس از اجرای این پروژه:

پس از اجرای این طرح به صورت کامل علاوه بر اینکه مهمترین هدف آن که دسترسی آسان و ارزان پژوهشگران و شهروندان ایرانی به یک بانک بزرگ اطلاعات علمی، فرهنگی در فضای وب است محقق خواهد شد، دستاوردهای متعددی خواهد داشت که از آن جمله می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود.
  • رقومی سازی حجم قابل توجهی از اطلاعات مورد نیاز کاربران
  • امکان ارائه و دسترسی آسان به همه نوع اطلاعات
  • تشویق به حفظ و نگهداری دیجیتال منابع اطلاعاتی و توسعه و گسترش استفاده از منابع دیجیتال
  • حفظ مالکیت مادی و معنوی صاحبان محتوا و فرهنگ سازی در خصوص حفظ مالکیت مادی محتوا (حق کپی رایت)
  • افزایش آگاهی جهانی از منابع با ارزش دانش ملی
  • غنی ساختن و گسترش محتوای فارسی روی وب
  • کم هزینه کردن دسترسی پژوهشگران به محتوا
  • امکان راه اندازی خدمات ارزش افزوده بر روی محتوای تولید شده

اهداف قابل اندازه‏گيري پروژه و معيارهاي سنجش موفقيت اين اهداف

شماره
عنوان هدف فرمول محاسبه مرجع آماري توضيحات
1 اتمام دیجیتال سازی محتوای مراکز عضو طرح بر اساس میزان محتوای ارائه شده در پرتال مشترک دانشگاه‌ها و موسسات علمی  
2 نصب و راه اندازی نرم افزار های مراکز بر اساس تعداد مراکز متصل دانشگاه‌ها و موسسات علمی  
3 طراحی سامانه یکپارچه درصد پیشرفت شرکت دانش بنیان پند  
4

افزایش فروش محتوا در سامانه

یکپارچه

بر اساس در آمد سالیانه از طریق پرتال دانشگاه‌ها و موسسات علمی  

ذينفعان اصلي و كليدي پروژه

عوامل اصلی موثر در راه اندازی و استقرار طرح و همچنین استفاده کنندگان از این سامانه به طور خلاصه شامل موارد زیر می باشند:

  1. وزارت ارتباطات و فناوری
  2. شرکت دانش بنیان پند ( شرکتی که مسئولیت نصب و پشتیبانی نرم افزار ها را بر عهده خواهد داشت)
  3. دانشگاه ها و موسسات علمی
  4. محققان و کاربران عمومی سامانه
  • وزارت ارتباطات و فناوری

    وزارت ارتباطات و فناوری با تامین هزینه اولیه استقرار سامانه در حدود 20 دانشگاه و مرکز علمی کشور، مانند تهیه تجهیزات و هزینه دیجیتال کردن محتوا ، امکان استقرار و برقراری نود های اولیه شبکه را برقرار میکند.

  • شرکت دانش بنیان پند

    شرکت دانش بنیان پند که با مشارکت دانشگاه شهید بهشتی راه اندازی شده است وظیفه نصب و پشتیبانی نرم افزارها را برعهده خواهد داشت. این شرکت با نصب رایگان نرم افزار در دانشگاه ها و مراکز علمی و همچنین مدیریت اجرای کل طرح، عملا به عنوان مجری طرح خواهد بود.

  • دانشگاه ها و موسسات علمی (صاحبان محتوا)

    دانشگاه‌ها با در اختیار گذاشتن محتواهای علمی خود، عملا امکان جریان یافتن محتوا در این شبکه را فراهم خواهند نمود. با استقرار شبکه در دانشگاه ها، بدون نیاز به هزینه بیشتر، محتوا به خودی خود به صورت دیجیتال تولید شده و در شبکه برای استفاده کاربران قرار خواهد گرفت. این صاحبان محتوا به سه دسته تقسیم می‌شوند که عبارتند از: بزرگ (دانشگاه ها و مراکز حوزوی که حجم گسترده ای از محتوا دارند و نیاز به سامانه های متعددی خواهند داشت ضمن آنکه ممکن است نیازمند تغییراتی نیز در سامانه های آماده شده باشند )، متوسط( موسسات و دانشگاه هایی که حجم کمتری محتوا دارند و یا آنکه تعداد سامانه های مورد نیازشان بسیار کمتر است ) و کوچک ( موسساتی که صرفا یک واحد دارند و یا حجم محتوای کمی دارند.).

  • محققان و کاربران عمومی سامانه

    کاربران نهایی سامانه شامل اساتید، پژوهشگران، دانشجویان و سایر افراد جامعه در سطوح مختلف می‌باشند که در هر زمان می‌توانند با کمترین هزینه به محتوای علمی مدنظر خود دسترسی یابند.

    مزایای ساختار برای دانشگاه ها و موسسات مشمول طرح

  1. امکان مدیریت مجزای هر بخش بر محتوا و خدمات خود

  2. امکان طراحی فرایند ها و نیاز های هر بخش به طور مجزا

  3. دسترسی کاربران خاص هر مجموعه به محتوای آن مجموعه

  4. امکان گزارش گیریهای کلی از همه سامانه ها برای مدیریت دانشگاه

  5. امکان تعیین سطح دسترسی های عمومی برای همه سامانه ها

  6. امکان معرفی سامانه و انجام تبلیغات یکپارچه

  7. امکان اتصال به شبکه های اطلاعاتی مختلف

  8. سادگی طراحی و اتصال سامانه های جدید در آینده

    مزایای ساختار برای کاربران عمومی

  9. امکان دسترسی به همه محتواهای دانشی دانشگاه

  10. امکان جستجوی یکپارچه در همه محتواها

  11. عدم نیاز به آشنایی با سامانه های متنوع

پيش‏نيازها، الزامات ومفروضات پروژه

با توجه به آنکه فعالیت ها و ماموریت های پژوهشی در سازمان ها و موسسات و یا دانشگاه ها ی مختلف صاحب محتوا متنوع بوده و هر کدام متولی موضوع خاصی هستند و حتی در دانشگاه ها و موسسات بزرگتر نیز هر واحد متولی موضوع خاصی است لذا ضروری است برای اجرای بهتر و گسترش ساده تر، سامانه به گونه ای طراحی شود که مدیران مراکز و روسای دانشکده ها و پژوهشکده ها و موسسات و دانشگاه های مختلف بتوانند فرایند های مورد نیاز خود را در سامانه مدیریت کرده بر این اساس به مشتریان خاص خود خدمات ارائه دهند . در عین حال ساختار پیشنهادی این امکان را به مدیریت کل می دهد که بتواند از همه فرایند های داخلی هر کدام از زیر سامانه ها گزارشهای مورد نظر خود را دریافت کند ضمن آنکه نحوه دسترسی کاربران عمومی سامانه نیز به محتواها بر اساس نظر و صلاحدید مدیریت دانشگاه تعیین خواهد شد. علاوه بر موارد ذکر شده، الزامات ذیل نیز در این طرح لحاظ خواهد شد.

  • کلیه سامانه ها و سرویس‌ها امکان تبادل اطلاعات ( دریافت و ارسال ) را از طریق پروتکل های استاندارد خواهند داشت.
  • معماری طرح به گونه ای باید انجام شود که امکان افزودن سامانه های دیگر در آینده وجود داشته باشد.
  • امنیت سامانه ها در سطح نرم افزار لحاظ شده است
تاریخ انتشار مطلب:
منبع:
بازدیدها: 626 نفر